Tìm hiểu về xơ gan

21/12/2018
Tìm hiểu về xơ gan

1. Xơ gan là gì?

Xơ gan là kết cuộc cuối cùng của các bệnh lý gan mãn tính. Khi gan bị bất kỳ một nguyên nhân nào làm hư hoại thì các tế bào gan sẽ bị chết đi và sau đó được thay thế bằng chất xơ. Từng đám tế bào gan còn lại sẽ tăng sinh để bù đắp cho phần gan đã bị chết và tạo nên các nốt tái sinh. Khi gan bị hư hoại nặng và lâu ngày, các chất xơ được tạo ra ngày càng nhiều sẽ làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc bình thường của gan và người ta gọi đó là xơ gan hay là chai gan.

xo-gan

2. Nguyên nhân nào dẫn đến xơ gan?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến xơ gan, trong đó hai nguyên nhân quan trọng nhất là:

-  Bệnh viêm gan siêu vi, đặc biệt là do siêu vi B và C. Thời gian từ lúc bị viêm gan đến khi bị xơ gan rất thay đổi, có thể từ vài năm đến vài chục năm. Nếu bị nhiễm cùng một lúc nhiều loại siêu vi gây viêm gan hoặc đã bị viêm gan siêu vi mà lại uống rượu nhiều thì thời gian bị xơ gan sẽ còn nhanh hơn nữa.

-  Uống rượu: Người ta không biết chính xác là uống bao nhiêu rượu và uống trong thời gian bao lâu sẽ dẫn đến xơ gan, nhưng các thống kê cho thấy rằng đa số những người uống trên 80g rượu cồn mỗi ngày (tương đương 1 lít rượu vang hoặc 2 lít bia hoặc 250 ml rượu mạnh) đến một lúc nào đó sẽ bị xơ gan. Nếu phụ nữ uống rượu, thì chỉ với 40-60g rượu cồn mỗi ngày đã có thể dẫn đến xơ gan. Điều này có nghĩa là nguy cơ bị xơ gan ở phụ nữ uống rượu sẽ cao hơn nam giới. Uống rượu liên tục mỗi ngày sẽ nguy hiểm hơn là uống cách quãng bởi vì gan không có thời gian để phục hồi và đào thải chất cồn ra khỏi cơ thể.

Ngoài ra, xơ gan còn có thể xảy ra khi bị suy tim kéo dài, tắc mật lâu ngày, dùng dài hạn các thuốc độc cho gan hoặc do một số bệnh lý rối loạn bẩm sinh của cơ thể. Tuy nhiên, vẫn có nhiều trường hợp bị xơ gan mà không tìm được nguyên nhân.

xo-gan-1

3. Làm thế nào để biết mình bị xơ gan?

Gan là một cơ quan có khả năng bù trừ rất tốt nghĩa là khi gan bị hư hoại, các phần gan còn lại sẽ “gánh” thêm công việc của các phần gan bị hư, cho nên ít khi nó biểu hiện tình trạng suy giảm chức năng trong giai đoạn đầu.

Chính vì vậy, bệnh thường không có triệu chứng gì rõ rệt và người ta gọi đó là thời kỳ xơ gan còn bù tức là thời kỳ mà nhiệm vụ của gan vẫn được bù đắp nhờ phần gan bình thường còn lại.

- Bệnh nhân có thể chỉ cảm thấy hơi mệt mỏi, không làm việc được lâu, hay chán ăn, buồn nôn và sợ một số thức ăn đặc biệt là những thức ăn chứa nhiều dầu mỡ.
- Sau khi ăn, thường có cảm giác đầy bụng, khó tiêu.
- Đôi khi, bệnh nhân thấy đau tức vùng dưới sườn bên phải.Trên da ở vùng ngực, lưng và cổ của bệnh nhân có những đốm đỏ hình giống như hoa thị mà danh từ y học gọi đó là sao mạch.
- Lòng bàn tay có thể bị ửng đỏ. Việc phát hiện bệnh trong giai đoạn này thường là tình cờ khi đi khám sức khỏe định kỳ, khi làm xét nghiệm tổng quát về chức năng gan, tình cờ phát hiện qua siêu âm bụng...

Sau một thời gian khoảng vài tháng hoặc vài năm, bệnh sẽ tiến triển đến giai đoạn nặng hơn gọi là thời kỳ xơ gan mất bù tức là thời kỳ mà gan không còn đủ sức đảm đương nhiệm vụ của mình. Đó là lúc mà gan bị hư hoại quá nhiều nên bắt đầu bộc lộ sự suy giảm chức năng.

- Bệnh nhân thường đi khám bệnh vì thấy bụng ngày càng to ra do ứ nước trong bụng mà người ta gọi là bị cổ trướng hoặc báng bụng.
- Vùng mắt cá chân có thể bị sưng lên, đè vào thì hơi bị lõm.
- Lúc này, người bệnh hay than mệt mỏi, chán ăn, cảm giác bị suy nhược, sụt cân...
- Bệnh nhân có thể bị vàng da và vàng mắt, dễ bị bầm ở các chỗ tiêm chích, chảy máu răng, chảy máu cam.

Phụ nữ có thể bị rối loạn kinh nguyệt hoặc mất kinh, đàn ông có thể bị bất lực. Dưới bờ sườn bên phải có thể sờ thấy gan hơi cứng chắc và dưới bờ sườn bên trái có thể sờ thấy lá tách lớn.

Bệnh nhân có thể có những rối loạn về tinh thần như mất khả năng tập trung ngay cả khi làm những công việc rất yêu thích, cảm thấy dễ mệt nhưng lại ngủ không ngon. Nặng hơn nữa, bệnh nhân sẽ bị kích động, vật vã rồi dần dần bị hôn mê hoặc có thể bị ói ra máu rất nhiều và tử vong.

xo-gan-4

4. Các xét nghiệm nào cần làm để đánh giá tình trạng xơ gan?

- Xét nghiệm đánh giá chức nang gan. Các xét nghiệm này sẽ giúp cho Bác sĩ biết được mức độ nặng nhẹ của bệnh.
- Tìm kiếm nguyên nhân gây xơ gan, quan trọng nhất là xét nghiêm tìm siêu vi B và C. Nhiều trường hợp khi biết được sớm và điều trị đúng nguyên nhân có thể làm cho xơ gan tiến triển chậm hơn.
- Siêu âm bụng để xem tổng quát hình ảnh của gan và phát hiện sớm khả năng tiến triển sang ung thư gan.
- Nếu bụng có nước, sẽ lấy một ít dịch trong ổ bụng để làm xét nghiệm.
- Nổi soi thực quản-dạ dày để phát hiện các tĩnh mạch thực quản bị giãn do xơ gan gây ra. Tùy mức đổ mà người ta có thể tiến hành điều trị phòng ngừa làm cho các tĩnh mạch này ít có nguy cơ bị vỡ, sẽ hạn chế được biến chứng ói ra máu.
- Bác sĩ có thể yêu cầu làm sinh thiết gan cho bệnh nhân bằng cách dùng một kim nhỏ chích qua da, vào gan và lấy ra một ít tế bào gan để đem quan sát dưới kính hiển vi. Qua đó, các Bác sĩ có thể biết được chính xác mức độ hư hoại và mức độ xơ hóa ở gan. Đôi khi, còn giúp xác định được nguyên nhân dẫn đến xơ gan.

 

diep-ha-chau

Bài thuốc điều trị bệnh xơ gan từ thuốc nam Diệp Hạ Châu:

Dùng 100g cây diệp hạ châu, sắc nước 3 lần, sau đó lấy nước sắc trộn chung với 150g đường đun sôi, chia uống trong ngày. Liệu trình điều trị từ 30-40 ngày.